Koor van vogels

Een speelse poëziewedstrijd op een serie kaarten

In 1790 verscheen een boekje met houtsneden van vogels van de hand van de grote Japanse prentkunstenaar Kitagawa Utamaro (1753?-1806). De titel van het charmante boekje is Momochidori: kyōka-awase (百千鳥狂歌合). Letterlijk betekent dat “Honderdduizend vogels: een wedstrijd van gekke poëzie”. Honderduizend (momochi) staat normaal gesproken voor ‘vele’, ‘talloze’ of ‘ontelbare’, maar omdat het gaat om vijftien prenten (op dubbele pagina’s) met ieder twee vogelsoorten, heb ik gekozen voor “Koor van vogels: een speelse poëziewedstrijd” als vertaling, mede vanwege de associatie met zingende vogels.

Van de vijftien dubbele pagina’s heb ik steeds één kaart gemaakt, met de afbeelding, de Japanse, Nederlandse en wetenschappelijke naam van de vogel, de gedichten in het Japans, de naam van de dichter en de vertaling. Op deze webpagina geef ik meer achtergrondinformatie per kaart.

Kaart 12 als Nieuwjaarswens voor 2019

Op 31 december 2018 heb ik een voorproefje van de kaarten als Nieuwjaarswens voor 2019 per e-mailnieuwsbrief verstuurd. De kaart hieronder is nummer 12 met daarop afgebeeld drie (rots)duiven en twee ringmussen. Het feit dat volgens het bijbehorende gedicht de duiven Nieuwjaarsbonen pikken, was de reden om voor deze te kiezen. Onder de kaart staan de gedichten uitgeschreven en uitgelegd.

Kaart 12: duiven en ringmussen

Kaart 12: hato ‘duif’

hato 鳩 (duifachtige) mogelijk kawarabato (rotsduif, Columba livia) hoewel de tekening van het verenkleed niet heel duidelijk is.

鳩の杖
つくまで色は
かはらじな
たがひに年の
まめはくふとも

園胡蝶
hato no tsue
tsuku made iro wa
kawaraji na
tagai ni toshi no
mame wa kuu tomo


Sono no Kochō
Al strompelen we
als duiven rond met een stok,
ons liefdesleven
verandert niet en samen
pikken we Nieuwjaarsbonen.

Vertaling: Steven Hagers

Hato is de generieke naam voor duif. De term hato no tsue ‘duivenwandelstok’ is een uitdrukking voor de oude dag, meer dan tachtig jaar oud. De dichter beweert dat hij en zijn geliefde plezier zullen blijven beleven aan het bedrijven van de liefde.

Kaart 12: suzume ‘ringmus’

suzume 雀 (ringmus, Passer montanus) dit is de enige vogel waarvan de naam niet genoemd wordt op de prent in het opschrift voor het gedicht.

さだめなき
君が心の
むら雀
つゐにうき名の
ぱつとたつらん

綾織主
sadame naki
kimi ga kokoro no
murasuzume
tsui ni ukina no
patto tatsuran


Aya no Orinushi
Jouw rusteloze
liefde gaat op de wieken
als een zwerm mussen.
Dat leidt tot opvliegende
affaires en geruchten.

Vertaling: Steven Hagers

Murasuzume letterlijk ‘dorpsmussen’ heeft de vaste betekenis ‘een zwerm mussen’. In dit gedicht dient het woord als metafoor voor de gevoelens van een man die alle kanten op vliegen. Patto beschrijft zowel het plotselinge opvliegen van een zwerm vogels als het snelle verspreiden van een gerucht.

Vanaf wanneer zijn de kaarten verkrijgbaar?

En voor welke prijs? Helaas kan ik deze vragen op dit moment nog niet beantwoorden. De definitieve vormgeving en de prijs hangen af van de drukkosten en die zijn nu nog niet bekend. Het zal echter niet lang duren. Ik verwacht hierover uiterlijk eind januari uitsluitsel te kunnen geven; waarschijnlijk al eerder. Hou deze pagina dus in de gaten, want updates zal ik hierop vermelden.